Home De natuur Het weer Klimaatverandering Energie Scholen Registreer Log in

Klimaat en gezondheid

De klimaatverandering heeft gevolgen voor de volksgezondheid. Niet alleen door het aantal slachtoffers bij hittegolven. Bepaalde weersomstandigheden kunnen ook het effect van luchtverontreiniging (ozon, fijn stof, allergenen) versterken. Een bijzonder gevolg van klimaatwijziging, gecombineerd met andere oorzaken, is het verschijnen van planten en dieren die hier vroeger niet of nauwelijks voorkwamen. Sommige daarvan kunnen voor veel overlast zorgen en gezondheidsproblemen geven. Bestrijding is daarbij niet altijd eenvoudig. Om op langere termijn effectief te zijn, moet tegelijk aan een aantal voorwaarden voldaan worden.

Meer over voorkomen en bestrijden van plagen...


1. Eikenprocessierupsen

eikenprocessierupsTot voor enkele jaren was de eikenprocessierupsvlinder (Thaumetopoea processionea) een zeldzame soort. Het is een zuidelijke soort die hier aan de grens van haar verspreidingsgebied zat. Met de klimaatwijziging wordt die grens naar het noorden verlegd. Zodat de diertjes het hier nu naar hun zin hebben en massaal uitbreken. De soort volledig uitbannen is wellicht al onmogelijk geworden. Maar eens zijn parasieten zich eveneens gevestigd hebben, zal de ernst van de plaag wellicht sterk afnemen.

De harige rupsen kan je in de maanden mei, juni en juli vooral in de provincies Limburg en Antwerpen aantreffen op (zomer)eiken. Deze rupsen gaan 's nachts groepsgewijs "in processie" op zoek naar voedsel (eikenbladeren). Contact met de haren van de rups, die ook door de wind verspreid worden, kunnen klachten doen ontstaan zoals jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen.

Op de Nederlandse Natuurkalender worden waarnemingen van de eikenprocessierups al sinds 2005 opgevolgd.

Links:

Actueel: zijn alle harige rupsen nu gevaarlijk?

De harige eikenprocessierups zorgen op sommige plaatsen voor veel hinder. Daardoor zijn alle harige rupsen nu "verdacht". Ook in de media wordt niet altijd het onderscheid gemaakt. Welke harige rupsen zijn gevaarlijk ? Hoe herken je ze ? Waar komen ze voor ?


2. Teken

teekMet de Borrelia-bacterie besmette teken zijn verantwoordelijk voor de ziekte van Lyme. Deze aandoening werkt op het zenuwstelsel en kan ernstige vormen aannemen. De symptomen zijn vaak weinig specifiek. De vorming van rode, ringvormige huidvlekken rond de tekenbeet is wel een ernstige aanwijzing. Het raadplegen van een arts is dan noodzakelijk.

Wellicht zijn er andere factoren dan klimaatwijziging die de opmars van besmette teken hebben ingezet. Er wordt onder meer met de vinger gewezen naar de import uit Oost-Europa van reeën voor jacht of privé-dierentuinen. De ziekte van Lyme is intussen een endemische infectie geworden. Het aantal geregistreerde gevallen van de ziekte van Lyme is in België gestegen van 42 in 1991 tot 1.004 in 2004.

In Vlaanderen worden tekenbeten vooral gesignaleerd in de provincie Antwerpen en Limburg. Een enquête bij bezoekers van de Nederlandse natuurkalender leert dat tekenbeten vooral worden opgelopen in het bos (41%), de eigen tuin (34%) en in de duinen (9%). De activiteit waarbij men een tekenbeet opliep blijkt vooral wandelen (32%) en tuinieren (25%) te zijn. Het dragen van gesloten kleding is de beste preventiemaatregel. Verder is een lichaamscontrole op tekenbeten na een wandeling in het groen steeds aangewezen. Hoe sneller teken verwijderd worden, hoe kleiner de kans dat de bacterie wordt overgedragen.

Op de Nederlandse Natuurkalender worden tekenbeten al jaren geregistreerd. Er is ook heel wat archiefmateriaal opgenomen.

Links:


3. Hooikoorts, allergieën, astma

alsemambrosia Hooikoorts wordt steeds erger en treedt steeds vroeger op in het seizoen. Klimaatwijziging is ook hier alweer niet de enige oorzaak, maar speelt minstens een versterkende rol.

1. Uit onderzoek in Nederland is gebleken dat pollenproducerende planten in de periode 1990 tot en met 2000 gemiddeld bijna 3 weken langer in bloei stonden dan in de periode 1977 t/m 1987. Met name de start van het pollenseizoen is vervroegd (gemiddeld 2 weken) als gevolg van de hogere gemiddelde temperaturen. Toekomstige klimaatsveranderingen kunnen de bloeiperiode verder beïnvloeden. Nader onderzoek is nog noodzakelijk om te kijken of het pollenseizoen langer of juist korter gaat worden.

2. Bij stijging van het CO2- gehalte en bij hogere wintertemperaturen neemt het aantal boompollen toe. Zo is er al vastgesteld dat de pollenproductie van berk, els en hazelaar aan het stijgen is.

3. Daarnaast zijn er een aantal exoten met sterk allergene pollen aan het oprukken. Het meest bekend is de alsemambrosia, aan adventiefplant die onder meer wordt verspreid met vogelzaad en graszaaigoed. Klik hier voor de alsemambrosia-pagina op de Nederlandse Natuurkalender. Ook andere probleemsoorten, zoals olijf en glaskruid, rukken ook steeds verder op.

In Vlaanderen wordt de pollenconcentraties in de lucht opgevolgd door het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid - Afdeling Mycologie. Je vindt de overzichten en grafieken hier.

Lees hier verder over hooikoorts en pollen...


4. Algenbloei, botulisme, zwemmersjeuk

algenbloeiOppervlaktewater dat opwarmt en tegelijk voedselrijk of verontreinigd is, is een haard van risicofactoren. Door algenbloei van blauwwieren worden giftige stoffen uitgescheiden, een toenemend probleem in onze wateren. Hetzelfde geldt voor het optreden van botulisme, veroorzaakt door een bacterie die vooral vogels doodt maar ook voor de mens gevaarlijk is. Iets minder gevaarlijk, maar wel hinderlijk is zwemmersjeuk. Deze wordt veroorzaakt door het larvestadium van een parasiet die leeft bij watervogels en poelslakken. Het gevolg is een pseudoallergische reactie met jeuk.

Links:


5. Termieten

alsemambrosiaNog niet in Vlaanderen, maar wel verwacht als de klimaatwijziging zich doorzet, zijn de termieten. De opmars van deze insecten van tropische en subtropische streken volgt de temperatuurstijging. Elk jaar schuiven de diertjes, die zich te goed doen aan houtconstructies, enkele tientallen kilometers op naar het noorden. Ze zitten nu al ter hoogte van Parijs. De economische gevolgen voor Frankrijk zijn aanzienlijk. In de arrondissementen die "besmet" zijn, mag geen huis verkocht worden zonder een attest dat het gebouw vrij is van termieten.